Đền Nguyên Phi Ỷ Lan

     
dọc theo quốc lộ 5 hướng hải phòng đất cảng là mang lại ngôi thường thờ bà Đức Quốc mẫu Ỷ Lan Nguyên Phi, làng Dương Xá - huyện Gia Lâm – Hà Nội. Tín đồ mà được mọi bạn tôn kính cùng với tài dựng nước yên ổn dân thời vua Lý Thánh Tông và được nhân dân bái cúng long trọng với cái brand name trìu quí và gần gụi “bà Tấm Ỷ Lan”.
*

*

Ỷ Lan thương hiệu thật là Lê Thị Yến, phụ vương là Lê Công Thiết, người mẹ là Vũ Thị Tỉnh, mẹ kế là Chu Thị và fan giúp việc trong những lúc hoạn nàn là lão tăng Thái Diên. Bà chính quê thôn Thổ Lỗi, sau đổi thành siêu các loại Thuận Thành tỉnh bắc ninh nay thuộc buôn bản Dương Xá thị trấn Gia Lâm, ngoài thành phố Hà Nội. Vì bà bầu mất thời điểm 12 tuổi, thân phụ lấy bà xã kế yêu cầu Ỷ Lan khổ như cô Tấm vào truyện cổ tích Tấm Cám. Sử ghi Ỷ Lan là cô Tấm lộ Bắc hay hotline đền thờ Ỷ Lan ngơi nghỉ xã Dương Xá, Gia Lâm, thành phố hà nội là đền rồng thờ Bà Tấm vì chưng thế.

Bạn đang xem: đền nguyên phi ỷ lan

*

Kể rằng vua Lý Thánh Tông đã 40 tuổi nhưng chưa có con trai nối dõi buộc phải về miếu Dâu (Thuận Thành, Bắc Ninh) cầu tự. Vua và quần thần văn võ xem cảnh sắc trong vùng, bất chợt trên nương có cô gái hái dâu trong ngày hội vui. Vua thấy lạ vôi xuống hỏi sự tình. Thấy Lê Thị Yến – cô nàng hái dâu bội phần xinh đẹp, lại đối đáp lưu loát. Vua cảm xúc mến, đem về triều phong làm Nguyên Phi, xây 1 hoàng cung riêng (nay là đình yên Thái, phường hàng Gai, Hà Nội) đặt tên là cung Ỷ Lan để nhớ lại sự tích cô bé dựa nơi bắt đầu cây lan buổi đầu gặp gỡ gỡ.

*

Khác với những hậu phi, Ỷ Lan ko lấy bài toán chau chuốt nhan sắc mong muốn độc chỉ chiếm tình yêu của Vua, mà niềm nở hết thảy mọi quá trình trong triều. Ỷ Lan khổ công giao lưu và học hỏi miệt mài đọc sách nên chỉ trong 1 thời hạn ngắn mọi fan đều kinh ngạc trước sự phát âm hiết uyên thâm về các mặt của Ỷ Lan, triều thần bái phục là người dân có tài. Thế cho nên năm 1069 Vua Lý Thánh Tông nắm quân đi tiến công giặc sẽ trao quyền nhiếp chính cho Ỷ Lan. Cũng tức thì năm ấy, nước Đại Việt rủi ro bị lụt lớn, mùa màng mất trắng, nhiều nơi dân đói nổi loạn. Thách thức quá lớn so với vị đàn bà nhiếp chính. Nhưng lại cũng nhờ bao gồm Ỷ Lan cáng đáng vấn đề nước, biết đưa ra kế sách đúng đắn, quyết đoán táo bạo, kháng chiến đã được dẹp yên, dân đói đã được cứu sống

Cảm dòng ơn ấy, cũng là phân bua sự sùng bái một kỹ năng siêu việt, quần chúng. # Đại Việt đã tôn trọng phong Ỷ Lan là quan tiền Âm nữ. Đánh giặc lâu ko thắng, lo nước ko yên, Vua Lý Thánh Tông trao quyền thiết chế mang lại Thái uý Lý hay Kiệt rước 1 cánh quân nhỏ tuổi quay về. Đến Châu Cư Liên tốt tin Ỷ Lan đang vững đá quý đưa quốc gia vượt qua muôn trùng khó khăn, giữ lại được thái bình thịnh trị - Vua quyết trọng tâm lại xoay ra trận, đánh mang đến kỳ thắng mới về.

*

Năm 1072, Vua Lý Thánh Tông bất ngờ qua đời, Triều Lý ko tránh ngoài rối ren. Nhưng lại Ỷ Lan biến đổi Hoàng Thái Hậu nhiếp chính và Lý hay Kiệt biến chuyển nguyên soái thì nước Đại Việt lại khởi sắc mau lẹ thịnh cường.

Ỷ Lan sẽ thi thố những biện pháp dựng nước lặng dân làm cho thế nước cùng sức dân táo tợn hẳn lên. Vì vậy năm 1077, lúc Tống triều mang đại binh sang xâm lược, cùng với toàn quyền điều khiển và tinh chỉnh triều đình, Ỷ Lan đã huy động được cả dân tộc vào trận, tạo nên thế nước ở đỉnh cao muôn trường đè bẹp quân thù. Nhờ vào “bà Tấm” Ỷ Lan, nhân dân Đại Việt vẫn ra khỏi trận đánh tranh với hào quang thành công quanh vương vãi miệng cùng nước Đại Việt cách nhanh trên con đường cường thịnh.

*

Đặt chân vào ngôi đền làm cho mọi tín đồ cảm thấy sự yên ổn bình, thanh tịnh do đó là những phong cách thiết kế đẹp, hầu như hàng cây lá xanh tốt. Quần thể di tích lịch sử đền bái Nguyên phi Ỷ Lan còn có tên gọi miếu “bà Tấm”, thường “bà Tấm” – miếu Cả, đền Cả.

Xem thêm: Tính Chất Của Muối Axit Là Gì? Tính Chất Hóa Học Và Các Loại Muối Axit

*

Tấm văn chỉ

Đền được xây dừng từ cuối thế kỷ XI, là chỗ phụng cúng bà ngay chủ yếu trên quê hương Người. Chùa có tên “Linh nhân từ Phúc Tự” do chính Linh Nhân hoàng thái hậu (Ỷ Lan) desgin khánh thành trong thời điểm tháng 3 năm Ất mùi hương 1115, đền phong cách xây dựng theo lối cung đình, thời Lý, bao gồm 72 cửa ngõ thuộc các loại cổ nhất nước ta.

Trong đền và chùa hiện còn các hiện trang bị quý với hiếm. Nổi tiếng là đôi sư tử điêu khắc bởi đá, Sư tử được tạc từ một khối đá khủng cao 1.2m, rộng lớn 1.36m trong tư thế nằm đậy phục, đường nét đặc biệt quan trọng mềm mại, tạo cho chúa tô lâm một vẻ đẹp, vừa uyển chuyển, vừa oai nghiêm hùng mạnh khỏe - các chi tiết: hai con mắt to, lồi hẳn ra ngoài, ẩn dưới đôi lông mày rậm, mũi hở, hàm răng rất nhiều đặn, răng nanh to, nhọn cùng khoẻ, nhất là chân mập, bao gồm móng cong sắc, cúp chặt, khiến cho người xem thấy rõ chúa sơn lâm ẩn tàng sức mạnh phi thường.

*

Tuy nhiên bằng nghệ thuật điêu khắc khéo léo tuyệt vời, bằng cách sử dụng nhiều hoạ tiết đan móc khi thì gợi lưu giữ tựa sườn lưng vào nhau thành mặt đường viền quanh miệng, lúc thì to lớn sù ở trên vai, khi lại xếp thành những bông hoa hé nở nghỉ ngơi móng chân, khiến cho tất cả những người xem có tuyệt hảo con vật đang sống và làm việc vẫn thở nhịp nhàng. Cũng khác những con sư tử thường nhìn thấy điêu khắc ở những đình chùa; sư tử trong đền thờ Ỷ Lan đang vờn hòn ngọc, mặt khác trên trán được trổ chữ “vương” khẳng xác định trí chúa tể muôn loài, đảm bảo an toàn vật báu của khu đất nước.

*

Đây là 1 trong những công trình thẩm mỹ điêu khắc hay tác, một hiện đồ gia dụng cổ quý và hiếm sinh hoạt Việt Nam, và còn cả ở khoanh vùng Đông phái mạnh Á. Vào cung còn 2 xét nghiệm cổ thời Mạc hiện nay tìm thấy, những máng chạm trên xét nghiệm như hoa lá, rồng phượng đều phải có giá trị về nghệ thuật phong cách xây dựng và điêu khắc Việt Nam.

*

Tượng sấu đá trong sân đền Bà Tấm

Trong thường và miếu “bà Tấm” còn có một thành bậc bằng đá tạc liền khối điêu khắc rồng lấn thời Lý đang làm việc xuống, nhiều năm 1.3m, cao 0.8m hành chục tấn; và nhóm tượng tía ông tam cầm cố ngồi trên đầu hai bé sư tử cao 4m, tạc bằng những phiến đá rất tinh xảo, cũng là các hiện vật lạ mắt đã trải qua ngay gần 9 rứa kỷ, còn sót lại đến ngày nay.

*

Đặc biệt còn đôi câu đối ở thường từ cổ xưa ghi rõ: “Thập chén tử, diêu phỏng thế tại tam truyền chiêu lênh thục” – “Bách dư sở tự quán địa lưu chũm trạch về tối linh thanh”. (có nghĩa: đời đơn vị Lý máy 3 lựa chọn được cô gái đẹp, bao gồm đức và tất cả tài. Trên quốc gia ta có trên 1 trăm chỗ thờ nhưng mà đây đó là quê hương của Bà được lưu lại truyền đến thời nay và linh thiêng thiêng).

Xem thêm: Công Thức Tính Phân Tử Khối Là Gì? Cách Tính Phân Tử Khối Phân Tử Khối Là Gì

*

Đền chính thờ thái hậu Ỷ Lan với song câu đối

Tượng Nguyên Phi Ỷ Lan được tạc hết sức đẹp, khi Bà là Nguyên Phi thuộc tượng 6 vị cung phái nữ trong triều. Bây giờ nước ta có 72 chỗ lập đền rồng thờ bà. Dẫu vậy đền chùa và đền rồng thờ Ỷ Lan được kiến thiết ở Dương Xá ngay thiết yếu trên quê nhà Bà. Đền Nguyên Phi Ỷ Lan không những là vị trí thờ phụng một danh nhân lịch sử hào hùng văn hoá khét tiếng của đất nước mà còn là điểm di tích cách mạng rất rất đáng trân trọng của dân tộc. Trong thời kỳ chi phí khởi nghĩa đây là nơi được đón các bằng hữu Trung ương cùng xứ uỷ Bắc Kỳ như Hoàng Văn Thụ, ngôi trường Chinh, Võ Nguyên Giáp…đi về hoạt động.

*

Hàng năm nhân dân trong vùng đã nâng về mở hội truyền thống cuội nguồn suốt 3 ngày (19,20,21 tháng 2 âm lịch) trên Dương Xá. Hoà thuộc với cả nước kỷ niệm 1000 năm Thăng Long, Hà Nội, ủy ban nhân dân huyện Gia Lâm cùng với ubnd xã Dương Xá vẫn tôn tạo tu bổ ngôi đền rồng và xây dừng tượng đài Hoàng Thái Hậu Ỷ Lan, ngôi tượng này vẫn được triển khai với chiều cao 9.1m nặng 25t đồng.

*